Cooperative Translation Workshop: Η μετάφραση στη διδασκαλία ξένης γλώσσας

Η μετάφραση στη διδασκαλία ξένης γλώσσας

Μπορεί η συνεργατική μετάφραση να βοηθήσει έναν αρχάριο να μάθει μια ξένη γλώσσα;

Πώς θα μπορούσε η μετάφραση να αξιοποιηθεί στην τάξη διδασκαλίας μιας ξένης γλώσσας; Πιο συγκεκριμένα, πώς η μετάφραση μπορεί να επαναξιολογηθεί και να επανενταχθεί στην τάξη διδασκαλίας της ξένης γλώσσας με τρόπο καινοτόμο και δυναμικό, αφήνοντας πίσω παλαιότερες αντιλήψεις;

Το ερώτημα δημιούργησε αμέσως μια πρόσκληση, την οποία αποδέχτηκαν πολλοί λάτρεις των γλωσσών, ήδη γλωσσομαθείς οι περισσότεροι, πάντως χωρίς καμία προηγούμενη γνώση στη γερμανική γλώσσα. Κι έτσι η πρόσκληση έγινε πρόκληση. Προκλητική η σκέψη περί επιστροφής της μετάφρασης, προκλητικός ο συνδυασμός μεταφραστικών και γλωσσοδιδακτικών προσεγγίσεων, προκλητικό το γεγονός ότι θα μπορούσε να απευθυνθεί όχι μόνο σε ανθρώπους που δεν γνωρίζουν καθόλου γερμανικά αλλά και σε ανθρώπους με διαφορετικά γνωστικά αντικείμενα. Την τιμητική τους είχαν οι μεταφραστές και οι φιλόλογοι ξένων γλωσσών αλλά τιμητική για εμάς ήταν και η παρουσία αρχιτεκτόνων και φοιτητών πληροφορικής.

Στο Cooperative Translation Workshop που διοργάνωσε η Μαρία Φιλίππου για το The Language Project στις 23/4, ανήμερα της Παγκόσμιας Ημέρας Βιβλίου, στην ολοφώτεινη βιβλιοθήκη του Goethe-Institut Athen, αποδείξαμε ότι η πρόκληση μπορεί να οδηγήσει σε πολύ ενδιαφέροντα γλωσσικά μονοπάτια, να δείξει τη δημιουργικότητα σε όλο της το μεγαλείο και να αποδείξει ότι τελικά είναι πολλοί οι λόγοι που η μετάφραση ως διδακτικό εργαλείο μπορεί να αποτελέσει αναπόσπαστο κομμάτι της διδασκαλίας μιας ξένης γλώσσας. Και μάλιστα με τρόπο δημιουργικό κι ανεπανάληπτο! Και μάλιστα χωρίς να υπάρχει καμία προηγούμενη γνώση στη γερμανική γλώσσα!

Αφού κάναμε μια σύντομη ιστορική αναδρομή στην παρουσία της μετάφρασης στη διδακτική των γλωσσών, συζητήσαμε για τα βασικά προβλήματα προηγούμενων γλωσσοδιδακτικών προσεγγίσεων, για ποιους λόγους θεωρούμε ότι η μετάφραση πρέπει να επιστρέψει στην τάξη διδασκαλίας της ξένης γλώσσας για να καταλήξουμε στο πρακτικό κομμάτι του workshop που θα αποδείκνυε όλα τα θεωρητικά στην πράξη.

η μετάφραση στη διδασκαλία ξένης γλώσσαςη μετάφραση στη διδασκαλία ξένης γλώσσαςΕπιλέξαμε μια από τις εικονογραφημένες ιστορίες του Wilhelm Busch, διάσημου τεχνίτη της γλώσσας και της εικόνας εξίσου. Διάσημου, ωστόσο, για τα γερμανικά δεδομένα μιας και ο συγκεκριμένος δεν είναι καθόλου γνωστός στο ελληνικό κοινό. Έτσι, γνωρίσαμε τις ιστορίες του, είδαμε το σπίτι που γεννήθηκε, μάθαμε λίγα πράγματα για τη ζωή του και ξεκινήσαμε το προκλητικό, όπως περιγράψαμε εγχείρημα, να μεταφράσουμε στα ελληνικά εκείνη την ιστορία του «Σιδερά και του Διαβόλου».

Χωριστήκαμε αυθόρμητα σε τρεις ομάδες, χρησιμοποιήσαμε όλα τα μέσα που μας διέθεσε απλόχερα η βιβλιοθήκη του Goethe-Institut Athen κι ο «Σιδεράς κι ο Διάβολος» έγινε «Διαβολοσιδεράς», «Ο Διάβολος που διαολοστάλθηκε» και χίλιες ακόμα παραλλαγές για τον τίτλο του προς μετάφραση κειμένου μας. Εντοπίσαμε ότι στα γερμανικά το ρήμα μπαίνει στη δεύτερη θέση μιας κύριας πρότασης κι ότι τα ουσιαστικά γράφονται πάντα με κεφαλαίο. Συναντήσαμε τη δοτική που μας θύμισε τα αρχαία ελληνικά, όπως και λέξεις που έφεραν στο μυαλό μας άλλες από τις ήδη γνωστές μας γλώσσες. Η συνεργατικότητα ήταν εμφανής όπως και η αλληλεπίδραση μεταξύ των ομάδων.

Μια τάξη γνώρισε τη μεταφραστική διαδικασία και ήρθε σε επαφή με τη γερμανική γλώσσα. Ο διττός στόχος του workshop επετεύχθη. Αλλά αυτός ο ενθουσιασμός που εξέφρασαν όλες και όλοι που παρακολούθησαν το workshop ήταν μια περίτρανη απόδειξη ότι η πρόσκλησή μας έπιασε πραγματικά τόπο.

Ευχαριστούμε πολύ τη Σύλβια Κουβέλη για την φωτογραφική κάλυψη, τους συμμετέχοντες για την ενεργή τους συμμετοχή, τις κυρίες Christiane Niessen και Gabriele Sander από τη βιβλιοθήκη του Goethe-Institut Athen και φυσικά τη μεταφράστρια και αρθρογράφο Andrea Schellinger για την παρουσία της και συμπαράστασή της.