Χαμένη (ξανά) στην αγορά εργασίας της μετάφρασης

Ήταν το μακρινό 2001 που επέστρεφα στην Ελλάδα έχοντας στις αποσκευές μου ένα μεταπτυχιακό στη Μετάφραση από το Πανεπιστήμιο του Στρασβούργου. Είχαν προηγηθεί οι προπτυχιακές μου σπουδές στη Γαλλία, σε Στρασβούργο και Αιξ αν Προβάνς, στις Εφαρμοσμένες Ξένες Γλώσσες , σχολή άγνωστη τότε ακόμα στην Ελλάδα. Μ’ αυτά και μ’ αυτά επέστρεφα στην γενέτειρα μου σίγουρη για τα εφόδια που είχα στη βαλίτσα μου. Πίστευα ότι το να δουλέψω στον χώρο της Επαγγελματικής Μετάφρασης θα ήταν κάτι απλό. Θα με περίμεναν οι εργοδότες μετά βαΐων  και κλάδων. Όχι μόνο γιατί είχα κάνει τις «σωστές» σπουδές, αλλά γιατί κατά γενική ομολογία των καθηγητών μου ήμουν μια πολύ καλή μεταφράστρια (πιο σωστά ήμουν μια πολύ καλή φοιτήτρια μετάφρασης). Πόσο λάθος έκανα…

Όπως και χιλιάδες άλλοι συνάδελφοι άρχισα να στέλνω βιογραφικά σε μεταφραστικά γραφεία. Δεκάδες βιογραφικά ανταλλάσσονταν με αντίστοιχες δεκάδες δοκιμαστικών κειμένων. Χιλιάδες λέξεις μεταφράστηκαν χωρίς το αντίστοιχο χρηματικό αντίτιμο. Αλλά από κάπου πρέπει να ξεκινήσει κανείς, σκεφτόμουν. Μέσα σε λίγους μήνες έζησα συνοπτικά ό,τι περίπου ζουν όλοι όσοι ξεκινούν αυτό το επάγγελμα. Είδα δοκιμαστικά για τα οποία ήμουν περήφανη, να απορρίπτονται Είδα άλλα να γίνονται αποδεκτά με δόξα και τιμή και να καταλήγουν στο περίφημο «Θα σας έχουμε υπόψη μας αν προκύψει κάτι». Είδα δουλειές να μου προτείνονται, με πολύ λίγα λεφτά, που με έβαζαν σε σκέψεις για το αν θα πρέπει να τις δεχθώ, αλλά ήμουν ακόμα στην αρχή. Και είδα και φαινομενικά πολύ καλές δουλειές να μένουν τελικά απλήρωτες και να μην μπορώ να κάνω κάτι. Με λίγα λόγια…τα είδα όλα! Οι μήνες περνούσαν και το θέμα επιβίωσης είχε πια τεθεί στο τραπέζι. Έπρεπε να βρω μια δουλειά να συντηρεί τα έξοδά μου. Ακόμα κι αν σήμαινε να κάνω έναν μικρό συμβιβασμό παραμελώντας προς το παρόν την μετάφραση.

Η πρώτη δουλειά που βρήκα ήταν απαντώντας σε αγγελία για «Μεταφράστρια – Γραμματέα» σε μια εταιρεία. Ήξερα καλά ότι αυτά τα δύο κολλημένα σε μία θέση δεν ήταν καλός οιωνός. Όμως έμεινα στο γεγονός ότι δεν θα πρόδιδα το όνειρό μου να μεταφράζω. Τουλάχιστον όχι ολοκληρωτικά. Έτσι ξεκίνησα την πορεία μου σε εμπορικές εταιρείες, έχοντας πια τη μετάφραση σαν εργαλείο δουλειάς αλλά όχι σαν βασικό αντικείμενο. Στον ελεύθερο χρόνο μου εντούτοις συνέχιζα να μεταφράζω για κάποιους πελάτες, να μένω σε επαφή με τις εξελίξεις στον τομέα (Cat Tools κλπ), να επιμορφώνομαι όσο μπορώ. Όσο είχα ελεύθερο χρόνο…

Φτάσαμε έτσι στο 2016, για να βρεθώ με την κρίση ξανά στο σημείο μηδέν. Η πτώχευση της εταιρείας στην οποία εργαζόμουν ήταν αιτία να βρεθώ εκεί που ήμουν και το 2001. Έπρεπε να ξαναξεκινήσω από την αρχή…αλλά όχι ακριβώς. Είχα πια 15 χρόνια εργασιακής εμπειρίας. Και τότε τέθηκε το ερώτημα: «Τι θέλω να κάνω στη ζωή μου;».  Συνειδητοποίησα ότι ο τομέας στον οποίο εργαζόμουν δεν με γέμιζε. Μου έλειπε η χαρά της δημιουργίας. Σκέφτηκα ότι ίσως αυτό να μην ήταν ένα τέλος, αλλά μια ευκαιρία για ένα νέο ξεκίνημα. Ένα νέο ξεκίνημα σε αυτό που πάντα αγαπούσα, που πάντα ήθελα να κάνω. Σε αυτό που με έκανε χαρούμενη παρά τις δυσκολίες και τις αντιξοότητες του. Στη Μετάφραση.

Η επανεκκίνηση ήταν ακόμα πιο δύσκολη. Είμαστε στα βαθιά νερά της οικονομικής κρίσης. Το να είσαι ελεύθερος επαγγελματίας στην Ελλάδα, ενέχει το ρίσκο του κασκαντέρ χωρίς φυσικά τις απολαβές του. Η part-time απασχόλησή μου με τη μετάφραση όλα αυτά τα χρόνια δεν επαρκεί για να πείσω εν δυνάμει πελάτες. Ό όγκος των μεταφραστικών μου έργων είναι μικρός Τα γραφεία, είναι πια εξαιρετικά δύσπιστα. Σε τέτοιο βαθμό που δεν στέλνουν καν δοκιμαστικά. Οι παλιοί συνεργάτες, που ξέρουν τη δουλειά και τις ικανότητές μου, μου προτείνουν projects σε εξευτελιστικές τιμές. Είμαι αποφασισμένη όμως να τηρήσω τα όρια αυτή τη φορά. Ορίζω τις τιμές μου, ενημερώνω τα γραφεία, και περιμένω. Φυσικά οι προσφορές παύουν να έρχονται. Δεν το βάζω όμως κάτω. Αρχίζω να διαβάζω, να ενημερώνομαι, να ψάχνω οτιδήποτε υπάρχει και έχει σχέση με τις γλώσσες και τη μετάφραση. Σεμινάρια επιμόρφωσης / μετεκπαίδευσης από διάφορες σχολές μετάφρασης, fora μεταφραστών στο ίντερνετ, μεταφραστικές ομάδες στο facebook ακόμα και εθελοντική μεταφραστική εργασία σε διάφορους φιλανθρωπικούς οργανισμούς. Ημερίδες σχετικά με τη μετάφραση, προσωπική επαφή με επαγγελματίες του χώρου, εντός και εκτός Ελλάδας. Και όχι οι δουλειές δεν έρχονται η μία πίσω από την άλλη. Όμως η πορεία είναι πιο δημιουργική από ποτέ. Θυμάμαι ξανά τους λόγους που με έκαναν να ασχοληθώ εξ αρχής με αυτόν τον τομέα. Νιώθω πληρότητα κάθε φορά που ασχολούμαι με οτιδήποτε έχει σχέση με τη γλώσσα. Ακόμα κι αν αυτή η πληρότητα δεν φτάνει πάντα μέχρι την τσέπη μου.  Έχω όμως την αποζημίωσή μου για να με στηρίξει οικονομικά για κάποιο διάστημα.

Η απόφαση μου είναι να ορίσω ένα χρονικό διάστημα αρκετών μηνών. Ελπίζω ότι μέχρι να κλείσει αυτό το διάστημα θα έχω καταφέρει να ξαναμπώ ενεργά στον χώρο και να έχω ένα βασικό εισόδημα από την εργασία μου. Αν δεν τα καταφέρω, θα πρέπει να εξετάσω ξανά τότε τις εναλλακτικές μου. Ό,τι όμως και να γίνει στον χώρο αυτό θα είμαι πια πάντα ενεργή, είτε παρακολουθώντας ένα σεμινάριο π.χ υποτιτλισμού, είτε παρέχοντας λύσεις- προτάσεις σε μεταφραστικά ζητήματα σε συζητήσεις, είτε συμμετέχοντας σε δράσεις οργανισμών ή ομάδων με βασικό αντικείμενο τις γλώσσες. Γιατί τελικά οι γλώσσες είναι μεράκι, το έχουμε μέσα μας, και ακόμα και αν δεν το εξασκήσουμε ποτέ επαγγελματικά, κανείς δεν μπορεί να μας στερήσει τη χαρά να το καλλιεργούμε και να το αξιοποιούμε όπως και όσο αγαπάμε.

Μαρίνα Πάλμου